Máy quay ghi lại anh Hòa đứng trong nhà tôi.
Không ghi lại anh ta đi vào.
Không ghi lại anh ta đi ra.
Tôi để đoạn video chạy hết một lần nữa. Loa laptop rè ở vài giây cuối, rồi giọng anh Hòa vang lên, nhỏ và khàn, như bị ép qua một lớp nước mưa:
"Đừng ghi tên tôi."
Tôi bấm dừng.
Màn hình đứng lại ở khuôn mặt anh ta. Áo sơ mi xanh. Túi vải đen trong tay. Mắt nhìn thẳng vào camera cầu thang.
Anh ta biết camera ở đó.
Không phải nhìn lướt qua. Không phải tình cờ ngẩng đầu. Anh ta nhìn đúng vào ống kính, đúng lúc nói câu đó.
Tôi tua lùi mười giây.
23:22:54.
Cầu thang trống.
Tầng một tối. Chỉ có ánh sáng mỏng từ ô kính phía trên cửa chính hắt vào nền gạch hoa.
23:23:02.
Anh Hòa xuất hiện ở cuối cầu thang.
Không có khung hình anh bước từ cửa chính vào. Không có bóng người đi qua bếp. Không có tiếng cửa sau mở.
Chỉ là một khung hình trống, rồi khung hình tiếp theo có người.
Tôi tua chậm hơn.
Từng frame.
Không khá hơn.
Nếu đây là video bị cắt, đoạn cắt rất sạch. Nhưng file gốc trong thẻ nhớ không bị đứt timestamp. Mốc thời gian chạy đều. Âm thanh nền cũng không nhảy. Tiếng mưa ngoài cửa, tiếng nước trong ống, tiếng côn trùng dưới bếp vẫn liền một mạch.
Tôi không thích điều đó.
Một lỗi camera dễ chịu hơn một video sạch.
Tôi mở folder trong thẻ nhớ, copy toàn bộ file ra laptop. Không chỉ file đêm qua. Tất cả. Thư mục có bảy ngày gần nhất, đặt tên theo ngày giờ.
Tôi kéo thêm một bản vào USB, rồi đẩy một bản lên ổ lưu trữ online thường dùng cho tài liệu nghề nghiệp. Tên folder đặt mờ đi: invoice_scan.
Làm báo tự do lâu đủ để biết một thứ: bằng chứng chỉ còn là bằng chứng khi nó còn tồn tại ở hơn một nơi.
Sau khi copy xong, tôi mở file 01_nha_so_17.docx.
Dòng cuối hôm qua vẫn ở đó:
Vạch trên tường: có tên An. Chưa kết luận.
Tôi xuống dòng.
Video camera cầu thang - ngày đầu tiên.
22:48: tôi đi qua cầu thang, cầm ấm nước.
22:57: tôi kéo ghế chặn cửa.
23:12: bóng đèn tầng một nhấp nháy, có chuyển động ngoài cửa chính?
23:21: cửa chính tự mở một khe, ghế đổ. Không thấy người trong khung.
23:23: Anh Hòa xuất hiện cuối cầu thang. Không rõ đường vào.
Audio: "Đừng ghi tên tôi."
Tôi nhìn dòng cuối.
Rồi tôi bôi đen tên anh.
Đừng ghi tên tôi.
Nếu làm đúng lời anh ta, tôi phải xóa.
Nếu làm đúng nghề của mình, tôi phải giữ.
Tôi đổi dòng đó thành:
Người tự nhận là hàng xóm bên trái xuất hiện cuối cầu thang.
Rồi ngay bên dưới, tôi thêm một dòng khác:
Tên đã được nói tối qua: Hòa.
Tôi chụp lại từng mốc quan trọng. Cửa tự mở. Ghế đổ. Khuôn mặt anh Hòa. Dòng âm thanh có câu đó.
Làm xong mấy việc đó, tôi mới đứng dậy khỏi ghế.
Rồi lại ngồi xuống.
Tôi mở phần thuộc tính của file gốc. Ngày tạo, ngày chỉnh sửa, thời lượng đều khớp.
File này sạch.
Quá sạch thì cũng là một kiểu bẩn. Ít nhất nó không cho tôi cái cớ dễ chịu để tự nói mình hoa mắt.
Tôi dùng điện thoại quay lại màn hình laptop khi phát đoạn 23:21 đến 23:23. Một bản ghi xấu, rung tay, dính bóng mặt tôi trên màn hình. Nhưng nếu laptop có vấn đề, nếu thẻ nhớ biến mất, nếu file tự sửa, tôi vẫn còn một bản nhìn được bằng mắt thường.
Tôi bật âm lượng lớn hơn.
"Đừng ghi tên tôi."
Tôi nghe lại ba lần.
Lần thứ tư, tôi không nghe câu đó nữa. Tôi nghe tiếng nền.
Mưa nhỏ. Nước trong ống. Một tiếng cạch rất khẽ ngay trước khi anh Hòa xuất hiện. Không phải từ cửa chính. Không phải từ bếp.
Tôi lưu riêng đoạn âm thanh mười giây.
Rồi ghi thêm vào file:
Trước khi Hòa xuất hiện có tiếng cạch nhỏ. Chưa rõ nguồn.
Ngoài cửa, ngõ Phúc Lâm đang vào buổi sáng. Tiếng xe máy dắt qua nền xi măng. Tiếng dao chặt thịt ở nhà nào đó. Tiếng bà bán nước gọi người mua thuốc lá.
Không có gì giống một nơi vừa phủ nhận một người.
Tôi đi xuống bếp.
Túi quýt anh Hòa mang sang vẫn nằm trên bàn. Quýt nhỏ, vỏ mỏng, còn dính vài lá. Một quả bị dập ở mép, có vệt nước vàng thấm ra túi nilon.
Tôi lấy điện thoại chụp lại. Sau đó đổ quýt ra đĩa, đếm.
Chín quả.
Không có gì lạ.
Chính vì vậy nó lạ.
Một người không tồn tại đã mang sang chín quả quýt rất thật. Mùi tinh dầu cam quýt bám vào tay tôi khi chạm vào vỏ. Tôi rửa tay bằng nước lạnh, mùi vẫn còn.
Tập báo cũ nằm cạnh đó.
Tôi tháo dây buộc, lật từng tờ. Báo địa phương, báo pháp luật, mấy tờ quảng cáo bất động sản cũ. Phần lớn chẳng liên quan. Có tờ bị cắt mất góc. Có tờ bị khoanh bằng bút bi ở mục tin ngắn.
Tôi dừng ở một mẩu tin ba cột, nằm sát mép dưới trang.
Tìm người thân mất liên lạc.
Không có ảnh.
Tên người cần tìm: Nguyễn Văn Hòa, sinh năm không rõ, khoảng ngoài ba mươi tuổi, từng sinh sống tại khu vực quận cũ quanh phố Phúc Lâm. Người đăng tin là một phụ nữ tên N.T.H.. Ngày đăng cách đây mười bảy năm.
Nguyễn Văn Hòa.
Không phải anh Hòa tự giới thiệu họ. Tối qua anh chỉ nói: "Tôi ở nhà bên trái. Hòa."
Tôi mở ảnh chụp footage, phóng to khuôn mặt anh ta. Ngoài bốn mươi. Có thể ngoài ba mươi nếu video cũ. Có thể trẻ hơn nếu khuôn mặt bị ánh sáng làm mệt.
Không đủ.
Chưa kết luận.
Tôi chụp mẩu báo, ghi vào file:
Tập báo do Hòa đưa có mẩu tin tìm người tên Nguyễn Văn Hòa, đăng 17 năm trước. Chưa xác nhận cùng người.
Rồi tôi gấp riêng tờ báo đó, bỏ vào túi nhựa trong.
Phong bì vàng vẫn nằm dưới mặt kính bàn. Tấm ảnh cũ bên trong không thay đổi. Bà Dung trẻ hơn. Ông Đạt không đội mũ. Bé gái tóc buộc hai bên. Người đàn ông bị cắt mất mặt.
Mặt sau:
Đừng ghi tên người đi.
Tôi đặt mẩu báo cạnh tấm ảnh.
Đừng ghi tên tôi.
Đừng ghi tên người đi.
Cùng một kiểu câu. Không giống lời dọa. Giống lời nhắc.
Tôi đứng trước bức tường có các vạch tên/tuổi. Buổi sáng, ánh sáng từ bếp hắt lên rõ hơn đêm qua. Những chữ mờ hiện ra từng chút.
Mai - 12
Khánh - 15
Hòa - 31
An - 8 tuổi
Tôi dùng thước dây đo từ nền đến vạch Hòa - 31. Một mét sáu tám. Tầm chiều cao của anh Hòa trong footage, nếu tính theo tay vịn cầu thang.
Tôi ghi lại.
Không kết luận.
Tôi đo vạch An - 8 tuổi.
Một mét hai tư.
Ở tuổi tám, Ngọc An thấp hơn tôi hồi đó một chút. Tôi không nhớ chính xác. Trí nhớ của con người không phải thước. Nhưng tôi vẫn biết có những con số không nên chạm vào lúc chưa có bằng chứng.
Tôi chụp vạch đó.
Không ghi thêm gì.
Góc tờ lịch số 17 vẫn trong túi zip. Tôi để nó cạnh laptop. Mẩu giấy đã khô, mép cong lại. Số 17 đỏ hơn tôi nhớ, như màu in trên lịch treo tường nhà nào cũng có. Tôi soi mặt sau. Không chữ. Không vết bẩn. Chỉ có sợi giấy trắng bở ra vì nước.
Cửa sau vẫn bị tủ lạnh che một phần. Ba vết lõm trên mặt gỗ nằm ngang tầm mắt. Tôi không mở. Tôi chỉ đặt điện thoại lên kệ, bật quay video, rồi dùng tay gõ thử vào cánh cửa.
Cộc.
Âm thanh khô.
Không giống tiếng đêm qua.
Đêm qua tiếng gõ sâu hơn, như đến từ phía bên kia của tấm gỗ dày hơn.
Tôi dừng quay.
Trong video của tôi, tiếng gõ nhỏ và gần.
Tôi lưu file.
Tôi đang làm những việc rất bình thường: copy file, chụp ảnh, đo chiều cao, ghi chú.
Ngoài bếp, nước trong vòi rỉ từng giọt xuống cái chậu nhôm. Trên gác, phòng khóa im thin thít. Bát nước cạnh tủ thờ vẫn trong, như vừa có người thay buổi sáng.
Chính những thứ bình thường đó giữ tôi không chạy khỏi nhà số mười bảy ngay lập tức.
Đến gần mười giờ, tôi ra ngõ.
Hàng nước đầu ngõ đông hơn lúc sáng sớm. Hai người đàn ông ngồi uống trà đá, nói chuyện giá xăng. Một cô bán xôi dựng xe sát cột điện, tay thoăn thoắt gói xôi vào lá chuối. Mưa đêm để lại vệt đen trên chân tường. Nước từ mái tôn nhỏ xuống một cái xô nhựa, đều đều.
Ông Đạt vẫn ngồi chỗ cũ.
Cuốn sổ gáy đen trước mặt.
Tôi kéo ghế ngồi xuống.
Bà bán nước nhìn tôi, không hỏi uống gì.
"Trà nóng," tôi nói.
Bà rót trà. Đặt xuống. Cốc thủy tinh có một vết nứt mảnh ở miệng.
Tôi không động vào cốc.
"Ông bảo camera hỏng lâu rồi," tôi nói.
Ông Đạt không ngẩng lên.
"Ừ."
"Thẻ nhớ trong camera vẫn ghi."
Bà bán nước đang lau bàn dừng tay.
Chỉ một giây.
Rồi lau tiếp.
Ông Đạt lật một trang trong cuốn sổ.
"Camera hỏng không có nghĩa là thẻ không chạy."
"Ông biết."
"Tôi già, không ngu."
"Vậy ông biết nó ghi được gì tối qua?"
"Cậu xem rồi thì cần gì hỏi tôi."
Tôi đặt điện thoại lên bàn. Không mở video. Chỉ để đó, màn hình úp xuống.
"Anh Hòa là ai?"
Một người đàn ông ở bàn bên cạnh ngừng nói nửa câu. Cô bán xôi quay đi rất nhanh, như vừa nhớ ra còn thứ gì đó trong thúng.
Bà bán nước cầm ấm trà lên.
"Tôi nói rồi. Ở đây không có ai tên Hòa."
"Cháu không hỏi bà."
Ông Đạt đóng cuốn sổ lại.
Âm thanh nhỏ, nhưng cả hàng nước im đi theo.
"Cậu Bảo," ông nói. "Có những thứ nhìn thấy không phải để giữ."
"Tôi làm nghề giữ lại những thứ người khác muốn bỏ đi."
"Vì thế cậu mới đến đây."
Câu đó không giống phỏng đoán.
Tôi nhìn ông.
"Ai đưa cháu vào đây?"
"Bà Dung cho cậu thuê nhà."
"Còn ai đưa bà ấy đến chỗ cháu?"
Ông Đạt nhìn ra cuối ngõ. Cổng sắt cũ treo tấm biển tổ dân phố rung nhẹ vì gió. Trên cổng có một camera tròn, nhỏ, màu đen, lẫn trong đám dây điện. Hôm qua tôi không thấy.
"Cậu đã ghi tên ai vào file rồi?" ông hỏi.
Tôi giữ mặt mình bình thường.
Không dễ.
"File nào?"
"Người làm báo hay giả vờ kém hơn mình."
Bà bán nước đặt ấm trà xuống hơi mạnh. Nước tràn ra đĩa lót.
"Ông Đạt."
"Tôi chỉ hỏi."
Ông lại mở sổ, chấm ngón tay vào một dòng.
"Nếu cậu muốn ở lại, đừng ghi tên người đã đi. Đừng đọc to. Đừng hỏi người khác nhớ không."
Tôi chưa kịp nói gì thì điện thoại rung.
Một thông báo từ ổ lưu trữ online: upload hoàn tất.
invoice_scan / camera_cau_thang_backup_01
Tôi úp tay lên màn hình.
Ông Đạt nhìn động tác đó. Rất nhanh. Nhưng tôi thấy.
"Ông biết trong nhà số mười bảy còn camera khác không?" tôi hỏi.
Ông không trả lời.
Bà bán nước chen vào:
"Cậu uống trà đi. Trà nguội tanh."
"Có hay không?"
Ông Đạt đứng dậy. Người ông thấp hơn khi ngồi. Lưng hơi còng. Nhưng bàn tay cầm cuốn sổ rất chắc.
"Cậu đã tháo một cái rồi."
"Tôi hỏi còn cái khác không."
"Ở Phúc Lâm, người ta không lắp camera để chống trộm."
"Thế để làm gì?"
Ông bỏ mấy đồng tiền lẻ lên bàn.
"Để sau này có người còn tin mình đã thấy."
Ông đi về phía cổng.
Không ai gọi ông lại.
Tôi ngồi thêm một phút. Uống hết cốc trà đã nguội. Vị chát bám ở lưỡi.
Khi đứng dậy, tôi thấy trên bàn bà bán nước có một quả quýt.
Nhỏ, vỏ mỏng, bị dập ở mép.
Giống hệt quả trong túi anh Hòa mang sang.
Tôi nhìn nó.
Bà bán nước cũng nhìn theo.
Bà lấy cái khăn lau phủ lên quả quýt.
"Nhà nào chẳng có quýt," bà nói.
Tôi không đáp.
Tôi quay về nhà số mười bảy.
Lần này tôi không đóng cửa ngay. Tôi đứng ở ngưỡng, nhìn sang nhà bên trái.
Ổ khóa vẫn có bụi. Cánh cửa xanh im. Trên ô thoáng phía trên cửa có một miếng kính vỡ ở góc, được dán bằng băng keo trong. Phía sau lớp kính tối om.
Tôi giơ điện thoại chụp.
Một tấm.
Hai tấm.
Đến tấm thứ ba, tôi nhìn thấy đốm đỏ.
Không phải bằng mắt thường. Trong ảnh chụp, ở góc trên bên phải ô kính, có một chấm đỏ rất nhỏ phản lại ánh sáng. Tôi phóng to. Chấm đỏ nằm sâu phía sau kính, cao ngang tầm camera cầu thang nhà tôi.
Tôi đổi góc chụp.
Chấm đỏ biến mất.
Tôi lùi một bước, chụp lại từ đúng vị trí cửa nhà số mười bảy.
Chấm đỏ hiện lại.
Tôi vào nhà, đóng cửa, lên cầu thang. Camera cầu thang đã bị tôi tháo xuống, dây còn thòng trên tường. Từ vị trí đó nhìn ra cửa chính, nếu có ống kính từ nhà bên trái đặt đúng góc, nó có thể thấy gần hết gian ngoài nhà tôi qua ô kính cửa.
Không thấy phòng ngủ.
Không thấy phòng khóa.
Nhưng thấy cầu thang.
Thấy tôi tháo camera.
Thấy tôi ngồi trước laptop.
Tôi mở lại footage trong thẻ nhớ. Không phải để xem anh Hòa nữa. Tôi xem mặt kính đen của chiếc tivi hộp dưới tầng một. Nó nằm ở góc phòng, đối diện cầu thang. Trong video, mặt kính phản chiếu một phần cửa chính, một vệt sáng từ ô thoáng và vài thứ méo mó.
Tôi tua đến đoạn 23:21.
Cửa chính tự mở.
Ghế đổ.
Mặt kính tivi rung lên một vệt sáng.
Tôi phóng to.
Không rõ.
Tôi tăng sáng.
Ảnh vỡ hạt.
Tôi chụp lại khung hình, kéo sáng lên một chút, rồi phóng to.
Trong mặt kính đen của tivi, phía mép trái khung hình, có một chấm đỏ.
Tôi so với ảnh vừa chụp ô kính nhà bên trái.
Cùng vị trí.
Cùng độ cao.
Tôi mở các file cũ hơn trong thẻ nhớ. Một ngày trước khi tôi dọn đến. Hai ngày trước. Ba ngày trước.
Gian nhà số mười bảy tối om. Không người.
Nhưng trong mặt kính tivi, chấm đỏ vẫn ở đó.
Nó đã nhìn vào nhà trước khi tôi tới.
Tôi kiểm thêm file buổi chiều hôm tôi kéo vali vào. Trong phản chiếu méo trên mặt tivi, tôi thấy mình đứng ở cửa, bà Dung đứng ngoài ngưỡng, và phía nhà bên trái có chấm đỏ rất nhỏ.
Nó không bật lên sau đêm qua.
Nó đã chờ sẵn.
Tôi ngồi im trước laptop.
Ngoài ngõ, có tiếng rao ve chai kéo dài rồi đứt giữa chừng. Tiếng dép ai đó dừng trước cửa nhà tôi, rồi đi tiếp.
Tôi mở một file mới trong phuc_lam.
Tôi gõ:
Camera cầu thang không phải camera duy nhất.
Rồi dừng.
Nếu tôi ghi rõ nhà bên trái, nếu tôi ghi tên Hòa, nếu tôi ghi từng thứ như đang đóng đinh chúng xuống giấy, liệu tôi đang giữ bằng chứng hay đang làm đúng điều họ sợ?
Tôi xóa câu vừa gõ.
Gõ lại, chậm hơn:
Có ống kính khác nhìn vào nhà số 17 từ phía nhà bên trái.
Tôi lưu file.
Ngay lúc đó, trong folder thẻ nhớ, một file mới xuất hiện.
Tôi chắc chắn trước đó không có.
Tên file:
camera_1027_ngoai_cua.mp4
Tôi không chạm chuột trong vài giây.
Thẻ nhớ vẫn đang cắm trong đầu đọc. Camera cầu thang đã bị tháo xuống, nằm trên bàn, không còn nguồn điện.
File mới không thể tự xuất hiện.
Nhưng nó ở đó.
Tôi mở.
Góc quay không phải cầu thang.
Không phải trong nhà số mười bảy.
Là từ phía bên kia cửa sổ nhà bên trái.
Khung hình nhìn thẳng vào tôi.
Tôi đang ngồi trước laptop, áo còn ẩm mồ hôi, tay đặt trên bàn phím.
Trên màn hình laptop trong video, tôi đang xem chính file vừa mở.
Ở góc dưới khung hình, có timestamp.
10:27.
Hiện tại.
Tôi ngẩng đầu khỏi laptop.
Bên kia ô kính nhà bên trái, chấm đỏ vẫn sáng.